Οκτάχρονο παιδί χωρίς δυνατότητα λόγου και κωφό με νοητική στέρηση το έδεναν στο κρεβάτι του στο Ίδρυμα «για τη δική του ασφάλεια». Απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση

ΑΠΟΦΑΣΗ

L.R. κατά Βόρειας Μακεδονίας της 23.01.2020 (αριθμ. 38067/15)

βλ. εδώ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Ανάπηρος υπό την προστασία των αρχών από τριών μηνών. Ανεπαρκής φροντίδα και κακομεταχείριση.

Ο προσφεύγων, βρίσκονταν υπό την φροντίδα των κρατικών φορέων από την ηλικία των τριών μηνών και ισχυρίστηκε ανεπαρκή φροντίδα και κακομεταχείριση εκ μέρους των μονάδων φροντίδας του. ΜΚΟ έλαβε γνώση της υπόθεσης όταν ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής τον επισκέφτηκε σε ίδρυμα το 2013 και τον βρήκε δεμένο στο κρεβάτι του.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έκρινε ομόφωνα, ότι υπήρξε παραβίαση του ουσιαστικού σκέλους του άρθρου 3 (απαγόρευση απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης) της ΕΣΔΑ, διαπιστώνοντας ότι οι αρχές ήταν υπεύθυνες για την τοποθέτηση του  L.R σε ίδρυμα  το οποίο δεν μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες του, την έλλειψη απαιτούμενης φροντίδας και την απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση που υπέστη, και με έξι ψήφους έναντι μία, ότι υπήρξε παραβίαση του διαδικαστικού σκέλους του άρθρου 3 (έρευνα) λόγω της αδυναμίας των αρχών να διεξαγάγουν την κατάλληλη διερεύνηση της υπόθεσης.

Το Δικαστήριο έκρινε ιδιαίτερα ανησυχητικό το γεγονός ότι κάποιος τόσο ευάλωτος όσο ο προσφεύγων, ένα οχτάχρονο παιδί με νοητική υστέρηση, κωφό και χωρίς τη δυνατότητα λόγου,  δένονταν τακτικά στο κρεβάτι του  κατά τη διάρκεια της παραμονής του περίπου ένα χρόνο και εννέα μήνες σε ένα ίδρυμα το οποίο ήταν σαφώς  ακατάλληλο για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, παρά το γεγονός ότι το προσωπικό εξέφραζε στις αρχές ευθύς εξαρχής ότι δεν είχαν επαρκή προσωπικό και δεν ήταν κατάλληλα εξειδικευμένοι για να χειριστούν τον προσφεύγοντα.

Επιπλέον, η έρευνα, αντί να εξετάσει τη γενική αποτυχία του συστήματος στην περίπτωση του L.R., είχε επικεντρωθεί στην προσωπική ποινική ευθύνη των υπαλλήλων του ιδρύματος, η οποία οδήγησε τους εισαγγελείς να διαπιστώνουν ότι δεν υπήρχε πρόθεση να βλάψουν το παιδί και να θέσουν την υπόθεση στο αρχείο.

ΔΙΑΤΑΞΗ

Άρθρο 3

ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

Η προσφυγή υποβλήθηκε από την Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Ελσίνκι στα Σκόπια (“HCHR”)  εκ μέρους του L.R., υπήκοου της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας.

Ο L.R. εγκαταλείφθηκε από τους διανοητικά άρρωστους γονείς του, αφού γεννήθηκε το 2004. Ένα κέντρο κοινωνικής πρόνοιας διορίστηκε ως κηδεμόνας του, το οποίο από τότε τον έχει τοποθετήσει σε πολλά Κρατικά ιδρύματα κοινωνικής πρόνοιας. Η καθυστέρηση της ανάπτυξης εντοπίστηκε όταν ήταν ηλικίας ενός έτους και, σε  ηλικία τρεισήμισι ετών, μια ομάδα νοσοκομειακών γιατρών διέγνωσαν ότι αντιμετώπιζε πνευματική, σωματική (εγκεφαλική παράλυση) καθυστέρηση καθώς και καθυστέρηση στην ομιλία.

Βάσει αυτής της διάγνωσης, ο L.R. τοποθετήθηκε τον Ιούνιο του 2012 στο ίδρυμα αποκατάστασης B.B.S. ένα  ανοικτό Κρατικό Ίδρυμα για άτομα με σωματικές αναπηρίες. Το ίδρυμα, τόσο πριν από την νοσηλεία του L.R.’s και καθ ‘όλη τη διάρκεια της παραμονής του κατά το επόμενο έτος και για εννέα μήνες, επανειλημμένα εξέφρασε τις ανησυχίες του στις αρμόδιες αρχές ότι δεν θα μπορούσε να φιλοξενήσει άτομα με ψυχικές αναπηρίες, ότι δεν είχε επαρκή προσωπικό και ότι το προσωπικό του ιδρύματος δεν ήταν καταρτισμένο επαρκώς ώστε να μπορέσει να επικοινωνήσει με τον L.R., ο οποίος άτομο χωρίς δυνατότητα λόγου και κωφό.

Τον Νοέμβριο του 2013, ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής επισκέφθηκε το ίδρυμα και βρήκε τον L.R. δεμένο στο κρεβάτι του, γεγονός το οποίο παρουσίασε σε συνέντευξη Τύπου όπου παρουσίαζε την ετήσια έκθεσή του τον Ιούνιο του 2014. Λίγο αργότερα, η HCHR ανέλαβε την υπόθεση του προσφεύγοντος και υπέβαλε καταγγελία στις εισαγγελικές αρχές. Οι αρχές εξέτασαν τα έγγραφα που παρείχε το ίδρυμα και ο Διαμεσολαβητής και εξέτασαν προφορικά τον διευθυντή του ιδρύματος και τέσσερις από τους υπαλλήλους του. Διαπίστωσαν ότι η τοποθέτηση του L.R. στο ίδρυμα ήταν ακατάλληλη και ότι περιστασιακά τον έδεναν στο κρεβάτι του με ένα σχοινί για «λόγους ασφαλείας», δηλαδή για να τον αποτρέψει από το να δραπετεύσει και να κινδυνεύσει.

Εντούτοις, διαπίστωσαν ότι δεν υπήρχαν λόγοι να θεωρηθεί ότι υπήρξε ποινικό αδίκημα διότι δεν υπήρχε πρόθεση να υποβληθεί το παιδί σε απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση. Ως εκ τούτου, η καταγγελία απορρίφθηκε το 2014. Οι ανώτερες διωκτικές αρχές επικύρωσαν τα εν λόγω ευρήματα το 2015.

Εν τω μεταξύ, ο πρωτοβάθμιος εισαγγελέας διέταξε προκαταρκτική έρευνα που  δεν κατέληξε σε  αποτελέσματα.

Ο L.R. μεταφέρθηκε σε άλλο ίδρυμα τον Απρίλιο του 2014. Από τότε, ιατρική έκθεση ανέφερε ότι έχει πολύ αργή ανάπτυξη, ιδίως λόγω ανεπαρκών ερεθισμάτων και έγκαιρης θεραπείας.

ΤΟ ΣΤΡΑΣΒΟΥΡΓΟ ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ…

Πρώτον, το Δικαστήριο έκρινε ότι, υπό τις εξαιρετικές περιστάσεις της υπόθεσης και έχοντας υπόψη τη σοβαρή φύση των ισχυρισμών, θα πρέπει να αναγνωριστεί στην HCHR το δικαίωμα να ενεργεί ως εκπρόσωπος του προσφεύγοντος. Η ΜΚΟ HCHR είχε επισκεφθεί τον προσφεύγοντα λίγο μετά την δημοσίευση της υπόθεσης από το Διαμεσολαβητή, είχε έρθει σε επαφή με διάφορες αρχές για την κατάστασή του, είχε υποβάλει καταγγελία στον εισαγγελέα χωρίς καθυστέρηση και είχε επιληφθεί του ζητήματος, παραπέμποντας το ζήτημα στις  ανώτατες διωκτικές αρχές.

Άρθρο 3 (Τοποθέτηση και θεραπεία του L.R. στο ίδρυμα B.B.S.)

Το Δικαστήριο δέχθηκε τα συμπεράσματα των διωκτικών αρχών ότι η τοποθέτηση του L.R. στο ίδρυμα Β.Β. ήταν ακατάλληλη και πρόσθεσε ότι, ως εκ τούτου, δεν είχε λάβει τη φροντίδα που απαιτείται.

Θεώρησε ιδιαίτερα εντυπωσιακό ότι ο κηδεμόνας και οι άλλες αρχές είχαν ενημερωθεί από το  ίδρυμα από την αρχή, πριν από την νοσηλεία του, ότι δεν μπορούσε να ικανοποιήσει τις ανάγκες του. Ωστόσο, δεν έγινε τίποτα ως απάντηση στις σοβαρές ανησυχίες του προσωπικού και η νοσηλεία του συνεχίστηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα.  Η κυβέρνηση δεν παρείχε καμία εξήγηση για την αδυναμία των αρχών να αντιδράσουν με άμεσο, συγκεκριμένο και κατάλληλο τρόπο.

Αυτή η ανεπαρκής μεταχείριση είχε επιδεινωθεί από το γεγονός ότι έδεναν τον προσφεύγοντα στο κρεβάτι του, γεγονός το οποίο το Δικαστήριο θεωρούσε λογικό να υποθέσει ότι ήταν μια κοινή πρακτική, δεδομένου του ελάχιστου προσωπικού του ιδρύματος. Το Δικαστήριο δεν ήταν πεπεισμένο ότι ένα τέτοιο μέτρο ήταν η λιγότερο παρεμβατική επιλογή διαθέσιμη για να εξασφαλίσει την ασφάλειά του. Δεν εξέτασε προφανώς καμία εναλλακτική λύση.

Επιπλέον, έκρινε ότι είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι ένα τέτοιο μέτρο χρησιμοποιήθηκε για κάποιον τόσο ευάλωτο όσο ο προσφεύγων, παιδί ηλικίας οκτώ ετών, χωρίς δυνατότητα λόγου και κωφός, και επομένως δεν μπορούσε να διαμαρτυρηθεί για τη μεταχείρισή του, για περίπου ένα χρόνο και εννέα μήνες.

Πράγματι, μια τέτοια παραμέληση είχε οδηγήσει σε μια γενική επιδείνωση της κατάστασής του, όπως τονίστηκε το 2014 σε ιατρική αναφορά.

Το Δικαστήριο έκρινε ότι οι αρχές είχαν την υποχρέωση να διασφαλίσουν την προστασία της αξιοπρέπειας του προσφεύγοντος καθώς και την ευημερία, καθώς βρίσκονταν υπό την φροντίδα των αρχών, και έτσι ήταν υπεύθυνες  για την ακατάλληλη τοποθέτησή του στο ίδρυμα, έλλειψη απαιτούμενης φροντίδας και απάνθρωπη και την εξευτελιστική μεταχείριση που είχε υπομείνει. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι υπήρξε παραβίαση των δικαιωμάτων του προσφεύγοντος βάσει του άρθρου 3.

Άρθρο 3 (διαδικαστική υποχρέωση)

Το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η έρευνα σχετικά με τους ισχυρισμούς της HCHR ήταν διεξοδική. Είχε διαρκέσει λιγότερο από ένα χρόνο, ενώ οι εισαγγελικές αρχές εξέτασαν πολλά έγγραφα, εξετάζοντας αυτούς που εμπλέκονταν άμεσα στην εικαζόμενη παραμέληση και τη διαπίστωση των γεγονότων.

Οι αρχές κατέληξαν ειδικότερα στο συμπέρασμα ότι η τοποθέτηση του προσφεύγοντος ήταν απρόσφορη, ότι το ίδρυμα είχε ειδοποιήσει τις αρχές για την ανικανότητά του να φροντίσει τον προσφεύγοντα και ότι υπήρχαν  ελλείψεις όσον αφορά την ιατρική διάγνωσή του.

Τα συμπεράσματα αυτά, που έγιναν στο πλαίσιο κατηγοριών κατά των υπαλλήλων του ιδρύματος, ωστόσο, δεν οδήγησαν σε οποιαδήποτε αποτελεσματική προσπάθεια να εξακριβωθεί γενικά αν οι εκπρόσωποι των αρχών ή οποιοσδήποτε άλλος δημόσιος υπάλληλος θα μπορούσε να θεωρηθεί υπεύθυνος για τις αποτυχίες του συστήματος.

Πράγματι, αυτό που ήταν αντικείμενο της διαδικασίας δεν ήταν η ατομική ποινική ευθύνη, αλλά η  διεθνής νομική ευθύνη του κράτους να διεξάγει αποτελεσματική έρευνα. Επιπλέον, η επακόλουθη έρευνα από εισαγγελέα αναφορικά με την λανθασμένη ιατρική διάγνωση δεν είχε αποτελέσματα.

Ως εκ τούτου, η γενική απάντηση των αρχών στις καταγγελίες για σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων  ήταν ανεπαρκής, παραβιάζοντας περαιτέρω το άρθρο 3.

Άρθρο 41 (δίκαιη ικανοποίηση)

Το Δικαστήριο έκρινε ότι η Βόρεια Μακεδονία έπρεπε να καταβάλει στον προσφεύγοντα 18.000 ευρώ για ηθική βλάβη και 1.650 ευρώ για έξοδα και δαπάνες.

Ξεχωριστές απόψεις

Ο δικαστής Wojtyczek εξέφρασε μια αντίθετη γνώμη που επισυνάπτεται στην απόφαση.

 


ECHRCaseLaw

Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε καλύτερη εμπειρία στο διαδίκτυο. Συμφωνώντας, αποδέχεστε τη χρήση των cookies σύμφωνα με την Πολιτική Cookies.

Privacy Settings saved!
Ρυθμίσεις Απορρήτου

Όταν επισκέπτεστε μία ιστοσελίδα, μπορεί να λάβει κάποιες βασικές πληροφορίες από τον browser σας, κατά βάση υπό τη μορφή cookies. Εδώ μπορείτε να ρυθμίσετε τη συγκατάθεσή σας σε όλα αυτά.

These cookies allow us to count visits and traffic sources, so we can measure and improve the performance of our site.

We track anonymized user information to improve our website.
  • _ga
  • _gid
  • _gat

Απορρίψη όλων των υπηρεσιών
Δέχομαι όλες τις υπηρεσίες