Η συνεχιζόμενη νομολογιακή διαφοροποίηση μεταξύ των τμημάτων και της Ολομελείας του Συμβουλίου της Επικρατείας για το ίδιο θέμα παραβιάζει την αρχή της ασφάλειας δικαίου και τη δίκαιη δίκη

ΑΠΟΦΑΣΗ

Σινέ Τσαγκαράκη Α.Ε.Ε. κατά Ελλάδας της 23-05-19 (αριθμ. Προσφ. 17257/13)

βλ. εδώ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και προστασία του περιβάλλοντος. Αδεια οικοδομής και άδεια λειτουργίας. Αποκλίσεις στη νομολογία μεταξύ του 4ουκαι 5ου Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας και επίσης μεταξύ Ολομέλειας και 4ου Τμήματος. Αίτηση ακύρωσης εταιρείας κατά των αδειών οικοδομής και των αδειών λειτουργίας που χορηγήθηκαν σε ανταγωνίστριες εταιρείες για ένα συγκρότημα σε μια περιοχή που προορίζεται για ιδιωτικές κατοικίες. Το κεντρικό νομικό ζήτημα ήταν το εάν μπορούσε να επανεξεταστεί η νομιμότητα της οικοδομικής άδειας και έτσι να εξεταστεί η νομιμότητα και η καταλληλότητα της έκδοσης της άδειας λειτουργίας. Κατόπιν παραπομπής από το 4ο Τμήμα, η Ολομέλεια έκρινε, όπως και το 5ο Τμήμα, ότι η επανεξέταση πρέπει να λαμβάνει χώρα τόσο κατά τη χορήγηση της οικοδομικής άδειας, όσο και κατά τη χορήγηση της άδειας λειτουργίας, με σκοπό τη τήρηση της συνταγματικής αρχής της προστασίας του περιβάλλοντος.

Ωστόσο, μετά την επανάληψη της υπόθεσης, το 4ο τμήμα δεν συμφώνησε με την απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ. Έκρινε ότι, σύμφωνα με την αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, η νομιμότητα της οικοδομικής άδειας δεν μπορούσε να επανεξεταστεί από τις αρχές κατά την έκδοση της άδειας λειτουργίας. Κατά συνέπεια, απέρριψε την αίτηση της προσφεύγουσας εταιρείας.

Το ΕΔΔΑ έκρινε ότι η νομολογιακή σύγκρουση μεταξύ του 4ου και του 5ου Τμήματος του ΣτΕ συνεχίστηκε επί σειρά ετών και μάλιστα, παρά την παρέμβαση της Ολομέλειας. Αυτό δημιούργησε μια κατάσταση νομικής αβεβαιότητας, επισημαίνοντας την αναποτελεσματικότητα του μηχανισμού εναρμόνισης της νομολογίας, η οποία στην προκειμένη περίπτωση θα έπρεπε να διασφαλιστεί με την παραπομπή της υπόθεσης στην Ολομέλεια του ΣτΕ. Επομένως, οι προϋποθέσεις που έθεσε το Δικαστήριο στον τομέα της ασφάλειας δικαίου δεν πληρούνται στο παρόν στάδιο της υπόθεσης. Παραβίαση του Άρθρου 6 § 1 (δικαίωμα δίκαιης δίκης) της ΕΣΔΑ.

ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 6 § 1 (δικαίωμα δίκαιης δίκης)

ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

Η προσφεύγουσα εταιρεία, Σινέ Τσαγκαράκη Α.Ε.Ε., έχει ως έδρα την Ελλάδα. Λειτουργεί στον τομέα της ψυχαγωγίας και διευθύνει συγκρότημα με πολυκαταστήματα στο Ηράκλειο. Το 2007 η προσφεύγουσα εταιρεία υπέβαλε αίτηση ακύρωσης κατά των αδειών οικοδομής και των αδειών λειτουργίας που χορηγούνται σε ανταγωνιστικές εταιρείες του συγκροτήματος. Ισχυρίστηκε ότι αυτές οι άδειες ήταν παράνομες, δεδομένου ότι η σχετική περιοχή προοριζόταν για την κατασκευή ιδιωτικών κατοικιών και οι αρχές δεν προέβησαν σε προκαταρκτική εξέταση της συμμόρφωσης με τους περιβαλλοντικούς όρους που καθορίζονται στους κανονισμούς. Δεύτερον, υποστήριξε ότι η λειτουργία του ανταγωνιστικού πολυκαταστήματος θα δημιουργούσε αθέμιτο ανταγωνισμό, δεδομένου ότι λειτουργούσε συγκρότημα με πολυκαταστήματα σε γειτονική περιοχή.

Το 2009, το 4ο Τμήμα του ΣτΕ ανέφερε ότι, ενόψει της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, η νομιμότητα της άδειας οικοδόμησης για κινηματογράφο δεν μπορούσε να επανεξεταστεί από τις αρχές κατά τη χορήγηση της άδειας λειτουργίας. Σημειώνοντας ωστόσο ότι υπήρχε απόκλιση της νομολογίας μεταξύ αυτού και του 5ου Τμήματος – που θεώρησε ότι η εν λόγω εξέταση ήταν δυνατή τόσο στο στάδιο της χορήγησης της οικοδομικής άδειας, όσο και κατά την έκδοση της άδειας λειτουργίας  – αποφάσισε να παραπέμψει την υπόθεση στην Ολομέλεια του ΣτΕ.

Το 2011 το ΣτΕ έκρινε, όπως και το 5ο Τμήμα, ότι μια τέτοια εξέταση θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί τόσο στο στάδιο της χορήγησης της οικοδομικής άδειας, όσο και κατά την έκδοση της άδειας λειτουργίας, προκειμένου να διατηρηθεί η συνταγματική αρχή της προστασίας του περιβάλλοντος (απόφαση αριθ. 1792/2011).

Τον επόμενο χρόνο (2012) το 4ο Τμήμα του ΣτΕ εξέδωσε απόφαση (αριθ. 3064/2012), επαναλαμβάνοντας την αρχική του θέση. Έτσι, δεν ακολούθησε την απόφαση της Ολομέλειας, και απέρριψε την αίτηση ακύρωσης της εταιρείας.

Εν τω μεταξύ, το 2008 η προσφεύγουσα εταιρεία ζήτησε από το γραφείο πολεοδομικού σχεδιασμού να σφραγίσει το αντίπαλο συγκρότημα πολυκαταστημάτων. Στη συνέχεια, καθώς το δημοτικό συμβούλιο του Ηρακλείου δεν είχε σφραγίσει το κτίριο, η προσφεύγουσα εταιρεία υπέβαλε αίτηση ακύρωσης στο ΣτΕ. Το 2014 το 5ο Τμήμα του ΣτΕ έκρινε υπέρ της (απόφαση αριθ. 2738/2014), διαπιστώνοντας ότι οι αρχές όφειλαν να κλείσουν το συγκρότημα. Ωστόσο, το δημοτικό συμβούλιο αρνήθηκε να συμμορφωθεί με την απόφαση αυτή διότι, εν τω μεταξύ, η ανταγωνιστική εταιρεία είχε υποβάλει αίτηση για να επωφεληθεί από τις διατάξεις του νόμου περί νομιμοποίησης παράνομων κατασκευών. Το ανταγωνιστικό συγκρότημα συνεχίζει να λειτουργεί.

ΤΟ ΣΤΡΑΣΒΟΥΡΓΟ ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ…

Το Δικαστήριο επισήμανε ότι υπήρχαν, εδώ και αρκετά χρόνια, βαθιές και μακροχρόνιες διαφορές μεταξύ της νομολογίας του 4ου και 5ου Τμήματος του ΣτΕ όσον αφορά τη δυνατότητα επανεξέτασης της νομιμότητας μιας οικοδομικής άδειας κατά την αναθεώρηση της νομιμότητας μιας άδειας λειτουργίας και τη λήψη απόφασης για τη χορήγηση της άδειας λειτουργίας.

Στο ελληνικό διοικητικό σύστημα το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο (Συμβούλιο της Επικρατείας), είναι υπεύθυνο για την εξάλειψη των αποκλίσεων στη νομολογία. Στην προκειμένη περίπτωση, η Ολομέλεια του Ανώτατου Διοικητικού Συμβουλίου είχε την υποχρέωση να αποφανθεί σχετικά με το αν η αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης (που επικαλείται το 4ο Τμήμα) πρέπει η όχι να υπερισχύει της αρχής της προστασίας του περιβάλλοντος (που επικαλείται το 5ο Τμήμα). Σε αυτό το πλαίσιο, η Ολομέλεια έκρινε ότι το ζήτημα του κατά πόσον ήταν επιτρεπτό να ανοίξει το συγκρότημα έπρεπε να αναθεωρηθεί τόσο στο στάδιο της χορήγησης της οικοδομικής άδειας, όσο και της έκδοσης της άδειας λειτουργίας, με σκοπό τη βελτίωση- τήρηση της συνταγματικής αρχής της προστασίας του περιβάλλοντος (άρθρο 24 της Συνθήκης ΕΚ). Είχε επίσης επισημάνει ότι το ζήτημα της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της σταθερότητας των διοικητικών καταστάσεων – αρχές στις οποίες βασίστηκε η απόφαση του 4ου Τμήματος – δεν προέκυψε εν προκειμένω, δεδομένου ότι οι αρχές αυτές δεν μπορούσαν να εφαρμοστούν σε περίπτωση κατάστασης που δημιουργήθηκε κατά παράβαση συνταγματικών διατάξεων. Με άλλα λόγια, η Ολομέλεια του ΣτΕ είχε αποφανθεί βάσει της ιεράρχησης των κανόνων και είχε δώσει προτεραιότητα στη λογική, η οποία αποτελεί τη βάση της νομολογίας του 5ου Τμήματος. Εξαιρέθηκε εξ αρχής από την εφαρμογή της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης την οποία επικαλείται το 4ο Τμήμα.

Παρ ‘όλα αυτά, το 4ο Τμήμα, μετά την επανάληψη της υπόθεσης, είχε αποφασίσει σύμφωνα με την προηγούμενη νομολογία, αναφερόμενη σε εξαιρετικές περιστάσεις που δικαιολογούσαν την αποδοχή του τετελεσμένου γεγονότος με βάση την αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, μολονότι η προσέγγιση αυτή είχε αποκλεισθεί από την Ολομέλεια του ΣτΕ, με το σκεπτικό ότι θα πρέπει να υπερισχύσει η συνταγματική αρχή της προστασίας του περιβάλλοντος.

Όσον αφορά το 5ο Τμήμα, με την απόφαση αριθ. 2738/2014 είχε επίσης επιμείνει στη λογική της περιβαλλοντικής προστασίας και διέταξε τη σφράγιση του πολυκαταστήματος. Παρά το γεγονός ότι το θέμα της προσφεύγουσας εταιρείας ενώπιον του 4ου και 5ου Τμήματος ήταν τεχνικά διαφορετικό, οι δύο αποφάσεις επιδιώκουν πράγματι τον ίδιο σκοπό, δηλαδή τον τερματισμό των δραστηριοτήτων μιας εταιρείας που λειτουργεί σε μεγάλο κτίριο που κατασκευάστηκε σε οικόπεδο το οποίο προορίζεται αποκλειστικά για ιδιωτική κατοικία. Ως αποτέλεσμα, ακολούθησε απόφαση του 4ου Τμήματος που επέτρεψε να λειτουργήσει το ανταγωνιστικό πολυκατάστημα, ενώ η απόφαση του 5ου Τμήματος διέταξε την περάτωση της λειτουργίας του.

Η κατάσταση επιδεινώθηκε από την άρνηση του δημοτικού συμβουλίου να συμμορφωθεί με την απόφαση του 5ου Τμήματος, μια άρνηση που εγκρίθηκε από το Τριμελές Συμβούλιο του ΣτΕ- το όργανο που στην πραγματικότητα είναι αρμόδιο για την παρακολούθηση της ορθής εκτέλεσης των αποφάσεων του δικαστηρίου – το οποίο, αιτιολογώντας την απόφασή του, αναφέρθηκε στην ύπαρξη αίτησης νομιμοποίησης που υποβλήθηκε από το αντίπαλο συγκρότημα.

Κατά την άποψη του Δικαστηρίου, ήταν επομένως προφανές ότι η απόκλιση μεταξύ του 4ου και του 5ου Τμήματος συνεχίστηκε επί σειρά ετών και παρά την παρέμβαση της Ολομέλειας του ΣτΕ. Αυτό δημιούργησε μια κατάσταση νομικής αβεβαιότητας. Το ΕΔΔΑ επισήμανε  την αναποτελεσματικότητα του μηχανισμού εναρμονίσεως της νομολογίας, ο οποίος στην προκειμένη περίπτωση έπρεπε να έχει εξασφαλιστεί με παραπομπή της υπόθεσης στην Ολομέλεια του ΣτΕ. Συνεπώς, το Δικαστήριο έκρινε ότι οι όροι που έχει θέσει σε σχέση με την ασφάλεια δικαίου δεν είχαν ικανοποιηθεί και ότι υπάρχει παραβίαση του άρθρου 6 § 1 της Σύμβασης.

Δίκαιη ικανοποίηση (άρθρο 41)

Το Δικαστήριο έκρινε, με πλειοψηφία, ότι η Ελλάδα πρέπει να καταβάλει στην προσφεύγουσα εταιρεία 8000 ευρώ για ηθική βλάβη και 5.000 ευρώ για έξοδα και δαπάνες.

Ξεχωριστές απόψεις

Οι δικαστές Wojtyczek και Eicke εξέφρασαν μειοψηφούσα γνώμη. Οι γνώμες αυτές επισυνάπτονται στην απόφαση(echrcaselaw.com επιμέλεια).


ECHRCaseLaw

Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε καλύτερη εμπειρία στο διαδίκτυο. Συμφωνώντας, αποδέχεστε τη χρήση των cookies σύμφωνα με την Πολιτική Cookies.

Privacy Settings saved!
Ρυθμίσεις Απορρήτου

Όταν επισκέπτεστε μία ιστοσελίδα, μπορεί να λάβει κάποιες βασικές πληροφορίες από τον browser σας, κατά βάση υπό τη μορφή cookies. Εδώ μπορείτε να ρυθμίσετε τη συγκατάθεσή σας σε όλα αυτά.

These cookies allow us to count visits and traffic sources, so we can measure and improve the performance of our site.

We track anonymized user information to improve our website.
  • _ga
  • _gid
  • _gat

Απορρίψη όλων των υπηρεσιών
Δέχομαι όλες τις υπηρεσίες